Say nắng: Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý khẩn cấp

Mùa hè với nền nhiệt tăng cao liên tục là thời điểm các ca cấp cứu do thời tiết gia tăng đột biến. Trong số đó, say nắng (hay sốc nhiệt) là trạng thái thường gặp và nguy hiểm. Tình trạng này không đơn thuần là cảm giác mệt mỏi thông thường mà là một cấp cứu y khoa có thể đe dọa đến tính mạng. Việc nhận biết sớm các triệu chứng say nắng và biết cách chữa say nắng kịp thời sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân và gia đình an toàn qua mùa nắng nóng.

1. Dấu hiệu say nắng

Say nắng xảy ra khi cơ thể không còn khả năng tự làm mát, khiến nhiệt độ trung tâm tăng nhanh chóng lên trên 39.5°C chỉ trong vài phút. Để tránh biến chứng nguy hiểm, bạn cần đặc biệt chú ý các triệu chứng say nắng chia theo hai giai đoạn dưới đây:

Dấu hiệu cảnh báo sớm:

Cơ thể mệt mỏi rã rời, hoa mắt, chóng mặt, đau đầu dữ dội.
Vã mồ hôi đầm đìa, sắc mặt tái nhợt.
Chuột rút ở các vùng cơ bắp vận động nhiều như chân, tay, bụng.
Có cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa.

Ảnh: Dấu hiệu say nắng thường gặp

Dấu hiệu nguy cấp:

Nhiệt độ cơ thể tăng cao đột ngột (trên 39.5°C).
Da nóng, đỏ ửng nhưng lại hoàn toàn khô ráo, không còn tiết mồ hôi.
Mạch đập rất nhanh và mạnh, thở nhanh nông, dồn dập.
Rối loạn hành vi và thần kinh trung ương: Lú lẫn, nói ngọng, co giật, lơ mơ hoặc ngất xỉu.

2. Cách xử lý khi bị say nắng

Khi phát hiện người có biểu hiện say nắng, việc sơ cứu say nắng trong "thời gian vàng" đầu tiên quyết định rất lớn đến khả năng phục hồi. Hãy thực hiện ngay quy trình 4 bước sau:

Di chuyển nạn nhân vào bóng râm: Nhanh chóng đưa người bệnh rời khỏi ánh nắng gắt, chuyển vào vùng có bóng mát, hiên nhà thoáng gió hoặc phòng có điều hòa nhiệt độ ổn định.
Hạ thân nhiệt cấp tốc: Cởi bỏ bớt quần áo dày, bó sát. Dùng khăn ướt mát lau khắp người hoặc phun nước mát lên da. Đặt gạc mát vào các vùng có mạch máu lớn đi qua như nách, bẹn, cổ để hạ nhiệt nhanh nhất. Kết hợp dùng quạt hướng về phía nạn nhân để tăng tốc độ bốc hơi nước.

Lưu ý: Tuyệt đối không cho người đã lơ mơ hoặc bất tỉnh uống nước vì dễ gây sặc vào đường thở.

Ảnh: Cách sơ cứu khi bị say nắng

Bù nước đúng cách: Nếu nạn nhân còn tỉnh táo hoàn toàn và có thể nuốt được, hãy cho họ uống từng ngụm nhỏ nước lọc mát hoặc nước bù điện giải (Oresol), nước chanh muối.
Gọi cấp cứu 115: Nếu sau khi làm mát mà tình trạng không cải thiện, hoặc nạn nhân có dấu hiệu nặng như ngất xỉu, co giật, hãy gọi ngay xe cấp cứu để được y bác sĩ hỗ trợ kịp thời.

3. Biện pháp phòng tránh say nắng hiệu quả ngày hè

Chủ động phòng ngừa luôn là cách chữa say nắng tốt nhất. Bạn có thể dễ dàng bảo vệ sức khỏe bằng các thói quen hàng ngày:

Uống đủ nước: Chủ động uống nước mỗi 20–30 phút, không đợi đến khi khát mới uống. Khi làm việc ngoài trời, nên bổ sung nước điện giải để bù đắp lượng muối mất đi qua mồ hôi.
Hạn chế giờ cao điểm: Tối giản việc ra đường hoặc lao động nặng ngoài trời từ 10h sáng đến 16h chiều - thời điểm chỉ số tia UV và nhiệt độ môi trường cao nhất.
Bảo hộ thông minh: Mặc quần áo rộng rãi, sáng màu, thấm hút mồ hôi tốt; luôn đội mũ rộng vành và đeo kính râm khi ra ngoài.
Tăng cường đề kháng từ bên trong: Bên cạnh việc bảo vệ từ bên ngoài, nâng cao hệ miễn dịch từ bên trong là chìa khóa để cơ thể không bị suy kiệt dưới nền nhiệt cao. Bạn nên chủ động bổ sung viên uống đề kháng Vitamin C Zink của Sanct Bernhard mỗi ngày. Bộ đôi vi chất thiết yếu Vitamin C và Kẽm (Zink) giúp củng cố hàng rào miễn dịch, bảo vệ tế bào trước áp lực oxy hóa, giữ cho cơ thể luôn dẻo dai và giảm thiểu nguy cơ kiệt sức do nắng nóng.

Ảnh: Viên uống tăng cường đề kháng Vitamin C Zink từ Thanh Trang Pharma

Tránh sốc nhiệt: Không di chuyển đột ngột từ phòng điều hòa rét sâu ra trời nắng gắt và ngược lại để cơ thể kịp thích nghi.

Say nắng là tình trạng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bạn nắm rõ các dấu hiệu cảnh báo và quy trình xử lý. Hãy chủ động bảo vệ bản thân, trang bị các biện pháp phòng ngừa từ bên trong lẫn bên ngoài để tận hưởng một mùa hè khỏe mạnh, an toàn!